Bijna boomloos

3/9
< >

De woestijn na Nikkel
No prjobljem

De Russische douanebeambte is een kauwgomkauwend meisje van een jaar of 25 met roodgeverfd haar, lichtblauwe ogen en zwartomrande, volle lippen. Onder haar getailleerde militaire pakje draagt ze hoge hakken. 'Zo'n mooie del heb ik in Noorwegen nog niet gezien', zegt Jan terwijl hij haar vriendelijk toeknikt. Hij voelt zich alweer iets beter.
We hebben ouderwets veel formuliertjes moeten invullen, waarin de soldate een onregelmatigheidje ontdekt. Ze overlegt, ze belt, ze loopt weg, komt terug en belt nog eens.
'Probleem?' vraag ik.
'No prjobljem' , zegt ze. We zijn dan een half uur verder.

De eerste twintig Russische kilometers gaan dwars door militair terrein. Stoppen of fotograferen is hier streng verboden. Waarom blijft onduidelijk. Meer dan een dicht taigawoud, prikkeldraad en een paar meertjes ontdekken we niet. Aan het eind van de zone volgt een tweede controle. Een jongetje met een blozend plattelandshoofd en een Kalashnikov telt of alle passagiers nog wel aanwezig zijn.

En dan komt Nikkel...

Een buitenwijk van de hel

Wie wil weten hoe de wereld er na de Apocalyps uitziet, móet naar Nikkel. Dertigduizend flatbewoners leven hier zo dicht naast een kolossale nikkelsmelterij, dat we ervan schrikken. Met stokkende adem zien we hoe het even roestige als zwartgeblakerde complex de toendra hier tientallen kilometers lang in een woestijn met zwarte struiken veranderd.

Volgens een meereizende Russische onderwijzeres, die Olga heet, hebben de arbeiders een gemiddelde levensverwachting van 34 jaar. Om de gasfornuizen 's winters te laten branden, zuigen pijpleidingen soms verse lucht van buiten de stad aan. Een regenbuitje bij Nikkel brandt volgens haar gaten in je plastic regenjas. Maar waar gebruiken ze het metaal eigenlijk voor? 'Om katalysatoren voor auto's te maken,' zegt Olga.

Nikkel is door Lonely Planet wel eens 'een buitenwijk van de hel' genoemd. Maar Zapoliarni, een kilometer of vijftig verder, doet er nauwelijks voor onder. In deze stad vind je het diepste gat (12 km) op aarde. We voelen medelijden met de twee keurige oudere dames die bij deze bomkrater uitstappen.

 <   1   2   3   4   5   6   7   8   9   > 


Norilsk-Nickel: vuil en machtig

Het stadje Nikkel wordt geheel beheerst door het Norilsk-Nickel consortium, net als de Siberische stad Norilsk. Beide gebieden horen, samen met Monchegorsk (niet ver van Nikkel) tot de meest vervuilde ter wereld.

De smelterijen verwerken vooral Siberische nikkelerts, dat bekend staat om zijn hoge zwavelgehalte.

Norilsk-Nikkel is een van de meest winstgevende bedrijven van Rusland. Twee van de topmannen staan in de top tien van Russische miljardairs. Het aandeel van Norilsk-Nickel in het bruto nationaal product van Rusland is 1,9 %. Het bedrijf is de grootste producent van nikkel en paladium ter wereld. Daarnaast produceert het onder meer cobalt, platinum, koper, goud, zilver, selenium en tellurium.

Het streven van Norilsk-Nickel is de grootste speler op de wereldmarkt voor metalen te worden. Door middel van al dan niet vijandige overnames wint het schatrijke consortium steeds meer terrein.

Het oplossen van milieuproblemen gaat minder voortvarend, ook al heeft NN een brave website die aandacht aan het milieu besteedt. Maar na veel externe druk zijn de eerste voorzichtige stappen gezet om de catastrofale situatie rondom en in de fabrieken te verbeteren.