Workumse wijsheden

Na de Afsluitdijk duikt de Zuiderzeeroute achter een hoge dijk en zul je kilometers lang geen water meer zien. Maar aan vliegen desondanks geen gebrek en bejaarde fietsers evenmin. Ik kom zelfs een Frans gezin met drie jonge kinderen op de fiets tegen. En gelijk hebben ze. Iets vredigers dan op een zonnige dag trappelen langs dijkdorpjes als Cornwerd kan ik me niet voorstellen.

De eerste twee grotere plaatsjes die je tegenkomt zijn Makkum en Workum. Allebei zijn ze wereldberoemd om hun aardewerk en dat heeft alles met de Zuiderzee te maken. Ten eerste lag de benodigde klei hier voor het opscheppen. Ten tweede wilden de handelsschepen die van Amsterdam de wereld overgingen, ballast voor de stabiliteit. Laden deden ze bij voorkeur bij de Friese kust, als ze de ondiepten van de Zuiderzee voorbij waren. En daarom hingen later overal ter wereld aardewerken bordjes aan de muur met Workumse wijsheden als 'Dochst minsken goed dan krigest drek, dochst bargen goed dan krigest spek.' ('Doe mensen goed dan krijg je drek, doe varkens goed, dan krijg je spek.' )

Zuiderzee, zacht blauw, zacht blauw

Bij Hindeloopen zie ik de ex-Zuiderzee weer. En voor het eerst sta ik in een file. Samen met een handvol auto's en een dozijn fietsers wacht ik voor de ophaalbrug. Drie oude mannen op een bankje leveren commentaar. Veel versta ik er niet van, maar ze krijgen een paar fietsers aan het lachen. Ik raak aan de praat met een twee botenbezitters die boodschappen hebben gedaan bij de buurtsuper. Even daarna zit ik met ze achter de koffie op een botter. Het is 24 graden, de zon schijnt en de lucht en het water zijn zachtblauw.

Weinig wijst erop dat dit lieve stadje de thuishaven was van avonturiers, walvisvaarders en andere zeelieden, die in de Gouden Eeuw alle hoeken van Europa zagen. Maar toch was het zo en ze liepen ermee binnen. De schippers lieten fraaie huizen bouwen, kochten kostbare Aziatische producten en spraken zelfs een eigen taal, die sterk afweek van het Fries. Maar zoals bij bijna alle Zuiderzeestadjes, volgde een diepe val en de 'excentriekelingen' raakten alles kwijt. Iets van het rijke verleden zie je terug in de antiekwinkels en rijke Hindelooper schilderswerk.